ISO 14001:2026 – SYSTEM ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO

ISO 14001:2026 to aktualne wydanie międzynarodowej normy określającej wymagania dotyczące systemu zarządzania środowiskowego. Norma została opracowana przez Komitet Techniczny ISO/TC 207 „Environmental management”, a jej europejskie wydanie EN ISO 14001:2026 zostało zatwierdzone przez CEN 3 kwietnia 2026 r. Polska norma PN-EN ISO 14001:2026-04 została zatwierdzona przez Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego 27 kwietnia 2026 r. i zastępuje dotychczasową normę PN-EN ISO 14001:2015-09.

Nowe wydanie normy stanowi techniczną rewizję ISO 14001:2015. W przedmowie do ISO 14001:2026 wskazano, że czwarte wydanie zastępuje ISO 14001:2015 oraz poprawkę ISO 14001:2015/Amd 1:2024. Główne zmiany obejmują włączenie najnowszych wymagań ISO dla norm systemów zarządzania oraz doprecyzowanie wymagań związanych z kluczowymi zagadnieniami systemu zarządzania środowiskowego .

Wdrożenie systemowego podejścia do zarządzania środowiskowego

pozostaje jednym z podstawowych sposobów, w jaki organizacje mogą wzmacniać swój udział w środowiskowym filarze zrównoważonego rozwoju. ISO 14001:2026 podkreśla jednak jeszcze wyraźniej, że oczekiwania społeczne dotyczące zrównoważonego rozwoju, transparentności i odpowiedzialności rozwijają się wraz z zaostrzaniem przepisów oraz rosnącą presją środowiskową. Norma wskazuje na takie wyzwania jak zanieczyszczenie środowiska, nieefektywne wykorzystanie zasobów, niewłaściwa gospodarka odpadami, zmiany klimatu, degradacja ekosystemów oraz utrata bioróżnorodności. Nowe wydanie zaznacza również, że osłabienie stanu środowiska może powodować konsekwencje finansowe, społeczne i biznesowe, a nie wyłącznie skutki środowiskowe .

System zarządzania środowiskowego według ISO 14001:2026 ma pomagać organizacji nie tylko w ograniczaniu jej negatywnego wpływu na środowisko, ale również w lepszym reagowaniu na zmieniające się warunki środowiskowe oraz potrzeby i oczekiwania stron zainteresowanych. Oznacza to, że organizacja powinna analizować zarówno swój wpływ na środowisko, jak i wpływ środowiska na własną działalność, procesy, infrastrukturę, łańcuch dostaw oraz zdolność do osiągania zamierzonych wyników.

CEL SYSTEMU ZARZĄDZANIA ŚRODOWISKOWEGO

Celem normy ISO 14001:2026 jest dostarczenie organizacjom ram postępowania, które ułatwiają ochronę środowiska oraz reagowanie na zmieniające się warunki środowiskowe w równowadze z potrzebami społeczno-gospodarczymi. Norma określa wymagania umożliwiające organizacji osiąganie zamierzonych wyników przyjętych dla jej systemu zarządzania środowiskowego .

Zgodnie z ISO 14001:2026 zamierzone wyniki systemu zarządzania środowiskowego obejmują poprawę efektów działalności środowiskowej, spełnianie zobowiązań dotyczących zgodności oraz osiąganie celów środowiskowych. Oznacza to, że system nie powinien ograniczać się do formalnego spełniania wymagań prawnych. Powinien wspierać organizację w realnym doskonaleniu sposobu zarządzania aspektami środowiskowymi, w zmniejszaniu ryzyk, wykorzystywaniu szans oraz w podejmowaniu decyzji zgodnych z kierunkiem strategicznym organizacji.

Systemowe podejście do zarządzania środowiskowego

dostarcza najwyższemu kierownictwu informacji potrzebnych do budowania długofalowego sukcesu organizacji. ISO 14001:2026 wskazuje, że system może wspierać zrównoważony rozwój między innymi przez ochronę środowiska, zapobieganie lub ograniczanie niekorzystnych wpływów środowiskowych, łagodzenie potencjalnych negatywnych skutków warunków środowiskowych dla organizacji, spełnianie zobowiązań dotyczących zgodności, poprawę efektów środowiskowych oraz uwzględnianie perspektywy cyklu życia wyrobów i usług .

Nowe wydanie normy ISO 14001:2026

mocniej akcentuje również znaczenie integracji zarządzania środowiskowego z procesami biznesowymi, kierunkiem strategicznym i podejmowaniem decyzji. Najwyższe kierownictwo powinno zapewnić, aby system zarządzania środowiskowego nie funkcjonował jako odrębny, administracyjny zbiór procedur, lecz jako część ogólnego systemu zarządzania organizacją. W ISO 14001:2026 podkreślono także znaczenie środowiskowego ładu organizacyjnego, czyli włączenia zarządzania środowiskowego do całościowego sposobu kierowania organizacją .

W praktyce oznacza to,

że organizacje wdrażające lub aktualizujące system zgodny z ISO 14001:2026 powinny zwrócić szczególną uwagę na kontekst organizacji, potrzeby i oczekiwania stron zainteresowanych, zobowiązania dotyczące zgodności, aspekty środowiskowe, ryzyka i szanse, planowanie zmian, nadzór nad procesami zewnętrznymi oraz skuteczne monitorowanie efektów środowiskowych. W porównaniu z wydaniem ISO 14001:2015 nowe wydanie nie zmienia podstawowej idei systemu, ale doprecyzowuje wymagania i lepiej dostosowuje je do aktualnych wyzwań środowiskowych, regulacyjnych oraz biznesowych.

(Źródło: opracowanie na podstawie PN-EN ISO 14001:2015-09 oraz PN-EN ISO 14001:2026-04, Polski Komitet Normalizacyjny.)

NORMA ISO 50001:2018 – SYSTEM ZARZĄDZANIA ENERGIĄ

ISO 50001:2018 to europejska norma dotycząca wymagań systemu zarządzania energią i wydana przez Europejski Komitet Normalizacyjny 6 sierpnia 2018r.

System zarządzania energią (ISO 50001:2018) pomaga organizacjom lepiej zarządzać zużyciem energii, poprawiając w ten sposób produktywność. Polega on na opracowaniu i wdrożeniu polityki energetycznej, wyznaczeniu możliwych do osiągnięcia celów w zakresie zużycia energii oraz opracowaniu planów działania i pomiaru postępów.

CEL SYSTEMU ZARZĄDZANIA ENERGIĄ (ISO 50001:2018)

ISO 50001:2018 umożliwia organizacjom opracowanie skutecznego systemu zarządzania energią. Podobnie jak w innych normach ISO dotyczących systemów zarządzania, proces ciągłego doskonalenia przebiega zgodnie z cyklem PDCA (Plan-Do-Check-Act).

Wprowadzono strukturę HLS (High Level Structure), czyli ujednolicony format dla norm systemów zarządzania, który ułatwi organizacjom integrację ISO 50001:2018 z innymi nomami. Zwiększono nacisk na rolę kierownictwa wyższego szczebla. Zaktualizowano terminy i definicje, a także wprowadzono i omówiono koncepcje normalizacji wskaźników wydajności efektywności energetycznej (EnPI) i powiązanych linii bazowych energii (EnB).

(źródło: pkn.pl/informacje)

NORMA ISO 50001:2018 MA ZASTOSOWANIE:

• Dla dowolnej organizacji, bez względu na jej rodzaj, wielkość, złożoność, położenie geograficzne, kulturę organizacyjną lub oferowane przez nią produkty i usługi
• Do działań mających wpływ na charakterystykę energetyczną, które są zarządzane i kontrolowane przez organizację
• Niezależnie od ilości, zastosowania lub rodzajów zużytej energii
• Wymaga wykazania ciągłej poprawy charakterystyki energetycznej, ale nie określa poziomów poprawy efektywności energetycznej, które należy osiągnąć
• Może być stosowana niezależnie lub być dostosowana lub zintegrowana z innymi systemami zarządzania.

(źródło: iso.org)

Załącznik A zawiera wskazówki dotyczące korzystania z normy ISO 50001:2018. W załączniku B przedstawiono porównanie tego wydania z poprzednim wydaniem.

Nasza Firma

Oferujemy Klientom szkolenia i doradztwo związane z wdrażaniem i audytowaniem w zakresie Systemów Zarządzania Środowiskowego zgodnie z normą ISO 14001:2015 oraz Energią – ISO 50001:2018. 

Zapewniamy wdrożenia, nadzór i bogatą ofertę szkoleń dedykowanych (zamkniętych) i otwartych z wymagań dotyczących ISO 14001:2015 oraz ISO 50001:2018. Szkolenia i doradztwo w formie stacjonarnej.

ORGANIZUJEMY SZKOLENIA W CAŁEJ POLSCE I ZA GRANICĄ. PROPONUJEMY GRUPY SZKOLEŃ DEDYKOWANYCH (ZAMKNIĘTYCH) JUŻ OD 4 OSÓB.