EMAR 21, EMAR M, EMAR CAMO i EMAR 145 – na czym polegają i jak razem budują wojskową zdatność do lotu

Europejskie Wojskowe Wymagania Zdatności do Lotu (EMAR) nie są jedną „normą”, tylko zestawem powiązanych regulacji, które razem budują wojskowy system nadzoru nad zdatnością do lotu. Logika tego systemu polega na tym, że bezpieczeństwo i zgodność formalna muszą być wykazywane w całym cyklu życia statku powietrznego: od projektu i produkcji, przez eksploatację, aż po obsługę techniczną oraz okresowe potwierdzanie zdatności. Dlatego EMAR-y rozdzielają odpowiedzialności pomiędzy różne role i organizacje, a kluczowym wymaganiem staje się identyfikowalny „łańcuch dowodowy” w postaci zatwierdzonych danych, zapisów i certyfikatów.

EMAR 21

EMAR 21 obejmuje obszar certyfikacji wojskowych statków powietrznych oraz powiązanych wyrobów, części i wyposażenia, a także zasady funkcjonowania i zatwierdzania organizacji projektowych oraz produkcyjnych. W praktyce oznacza to kontrolę nad tym, kto i na jakiej podstawie zatwierdza rozwiązania konstrukcyjne (w tym zmiany i naprawy), jak wykazuje się zgodność wyrobu z danymi projektowymi oraz jak formalnie zwalnia się wyrób do użycia. Kluczowym narzędziem „zwolnienia” jest EMAR Form 1 – autorzy AMC wyjaśniają, że formularz przygotowuje i podpisuje producent, a w przypadku produkcji w reżimie Subpart F przedstawia go do walidacji, przy czym w tym podobszarze certyfikat może być wydany wyłącznie przez właściwą władzę. EMAR 21 porządkuje również szczególne dopuszczenia do lotu w sytuacjach niestandardowych, czyli Military Permit to Fly. W AMC wskazano, że organizacja produkcyjna (POA) musi mieć własną procedurę wydawania takiego zezwolenia, obejmującą m.in. zatwierdzenie warunków lotu, potwierdzenie zgodności z warunkami, wskazanie osób upoważnionych do podpisu oraz interfejs z lokalną władzą dla lotu.

Dodatkowo w GM doprecyzowano,

kiedy zatwierdzenie warunków lotu dotyczy bezpieczeństwa projektu (np. gdy statek powietrzny nie odpowiada zatwierdzonemu projektowi lub lot wykracza poza zatwierdzoną obwiednię) oraz kiedy jest to kwestia „operacyjna”, a nie stricte projektowa. To wszystko pokazuje, że EMAR 21 nie sprowadza się do formalnej certyfikacji typu, lecz tworzy ramy do zarządzania konfiguracją i ryzykiem także w produkcji, lotach odbiorczych, próbach i przypadkach wyjątkowych. Z perspektywy utrzymania ważne jest również to, że EMAR 21 określa, jak dokumentuje się czynności i jak wiąże się je z zapisami eksploatacyjnymi: przykładowo, przy obsłudze komponentów poza możliwościami POA wymagane jest ponowne zwolnienie na EMAR Form 1, a zapisy istotne dla resursów i planów obsług (godziny, lądowania itp.) muszą znaleźć się na re-zwolnieniu.

EMAR M

EMAR M opisuje ciągłą zdatność do lotu w eksploatacji, czyli „jak utrzymać” statek powietrzny w stanie zdatnym i jak udowodnić, że pozostaje on zdatny. Najważniejsza jest tu odpowiedzialność organizacji operującej: w materiałach GM podkreślono, że „accountable” oznacza odpowiedzialność, której nie da się delegować, nawet jeśli czynności wykonują podmioty kontraktowe.  tym samym miejscu wskazano, że nawet gdy obsługę realizuje zatwierdzona organizacja EMAR 145, organizacja operująca nadal odpowiada za zdatny stan statku powietrznego i przed lotem powinna mieć pewność, że wymagane obsługi wykonano prawidłowo. Rdzeniem technicznym EMAR M jest Aircraft Maintenance Programme (AMP). AMC precyzuje, że AMP obejmuje nie tylko harmonogram zadań, ale też powiązane procedury i standardowe praktyki, statek powietrzny powinien być utrzymywany zgodnie z jednym zatwierdzonym AMP w danym czasie, a przy zmianie programu może być potrzebna kontrola transferowa; dodatkowo AMP należy przeglądać co najmniej raz w roku, uwzględniając m.in. wymagania wynikające z EMAR 21.

EMAR M narzuca

także dyscyplinę zapisów, w tym wymagania dotyczące Aircraft Technical Log (ATL): AMC opisuje ATL jako system rejestrowania usterek ujawnionych w operowaniu oraz zapis obsług wykonanych pomiędzy przeglądami bazowymi, służący również do przekazywania załodze informacji ważnych dla bezpieczeństwa lotu. Całość domyka mechanizm Military Airworthiness Review Certificate (MARC): EMAR M.A.901 wymaga okresowego przeglądu zdatności i wskazuje, że MARC jest ważny rok, a „controlled environment” oznacza, że przez ostatnie 12 miesięcy zdatnością zarządzała organizacja EMAR CAMO, a obsługi wykonywała organizacja EMAR 145. W tym trybie CAMO może wystawić MARC i maksymalnie dwukrotnie przedłużyć jego ważność, a AMC dopuszcza określoną elastyczność czasową przy przedłużaniu bez utraty ciągłości wzorca przeglądów .

EMAR CAMO

EMAR CAMO definiuje wymagania dla organizacji zarządzania ciągłą zdatnością (CAMO) oraz jej przywileje. Regulacja wskazuje m.in., że CAMO może zarządzać ciągłą zdatnością statków powietrznych ujętych w certyfikacie, organizować ograniczone zadania z podwykonawcami działającymi w jej systemie zarządzania, a także – przy spełnieniu warunków EMAR M – przedłużać ważność MARC. Jeżeli CAMO ma dodatkowe uprawnienia do przeglądów zdatności, może wykonywać airworthiness review                           i wydawać MARC lub rekomendację dla NMAA. Istotny jest również most do EMAR 21: CAMO z właściwymi przywilejami może zostać dodatkowo zatwierdzona do wydawania Military Permit to Fly, ale tylko dla statków powietrznych, dla których jest uprawniona do wydawania MARC, i przy odpowiedniej procedurze w CAME, przy czym GM doprecyzowuje, że MPtF w tym modelu dotyczy statków powietrznych w controlled environment i zarządzanych przez tę CAMO.

Narzędziem „wdrożeniowym” jest CAME:

w GM jednoznacznie wskazano, że celem CAME jest określenie zakresu prac, pokazanie sposobu spełnienia EMAR CAMO i EMAR M oraz dostarczenie personelowi procedur niezbędnych do wykonywania obowiązków; zgodność z CAME ma utrzymać organizację w zgodności z wymaganiami. EMAR CAMO dopuszcza AltMoC, ale wyłącznie po przedstawieniu opisu, oceny zgodności i uzyskaniu uprzedniej akceptacji NMAA. Z punktu widzenia przemysłu równie ważna jest kontrola podzlecania: AMC wskazuje, że CAMO może podzlecić wybrane zadania (np. analizę AD, analizę SB, planowanie obsług, monitoring niezawodności i rozwój AMP), lecz podwykonawca działa jako integralna część systemu CAMO, a odpowiedzialność za wynik pozostaje po stronie CAMO. Wymagania systemowe CAMO obejmują też elementy zarządzania bezpieczeństwem i zgodnością, w tym niezależne monitorowanie zgodności (compliance monitoring) oraz komunikację i promowanie bezpieczeństwa w organizacji .

EMAR 145

EMAR 145 reguluje organizacje obsługowe (maintenance organisations), czyli te, które fizycznie wykonują obsługę techniczną statków powietrznych i komponentów oraz formalnie potwierdzają wykonanie prac. AMC definiuje zakres obsługi liniowej jako ograniczoną obsługę możliwą w środowisku bieżącej eksploatacji, obejmującą typowo diagnostykę usterek, ich usuwanie, wymiany komponentów (również silników i śmigieł), kontrole wykrywające oczywiste niezgodności bez rozległych inspekcji oraz naprawy i modyfikacje niewymagające dużego demontażu; obsługa bazowa obejmuje pozostałe prace, a organizacja powinna mieć procedurę kwalifikowania, czy dane zadania mieszczą się w zatwierdzonym zakresie.

Podstawowym dokumentem organizacji jest MOE:

GM wskazuje, że MOE ma określić zakres prac i sposób spełnienia EMAR 145 oraz dostarczyć personelowi procedur do wykonywania zadań, a działanie zgodnie z MOE ma utrzymywać zgodność zarówno z EMAR 145, jak i EMAR M. „Produktem” obsługi w sensie formalnym jest CRS (Certificate of Release to Service). GM podkreśla, że CRS poświadcza wykonanie uzgodnionej obsługi zgodnie z wymaganiami i procedurami organizacji, ale w przypadku obsługi statku powietrznego nie musi oznaczać, że statek powietrzny jest w pełni zdatny; zapewnienie zdatności przed lotem pozostaje odpowiedzialnością CAMO. AMC dopowiada, że celem CRS jest certyfikacja prac na elementach oraz możliwość traktowania ich jako zdatnych do instalacji, a CRS może wystawić wyłącznie organizacja zatwierdzona przez NMAA w zakresie posiadanego zatwierdzenia .

Nasza Firma

Oferujemy Klientom szkolenia i doradztwo związane z wdrażaniem systemów zarządzania jakością w przemyśle zbrojeniowym, narzędzi i metod związanych z ciągłym doskonaleniem w organizacjach oraz ich auditowaniem i bogatą ofertę szkoleń dedykowanych (zamkniętych) i otwartych z wymagań dotyczących standardów EMAR i EMAD oraz doskonalących. Szkolenia i doradztwo prowadzimy w formie stacjonarnej.