ZAPEWNIENIE JAKOŚCI DOSTAW, ZATWIERDZENIE PROCESU PRODUKCYJNEGO I WYROBU – PPAP/VDA2
PPAP (Production Part Approval Process) oraz VDA 2 to ustandaryzowane podejścia stosowane w branży motoryzacyjnej (i coraz częściej również w innych sektorach produkcji seryjnej), których zadaniem jest potwierdzenie, że dostawca potrafi w sposób powtarzalny wytwarzać część zgodną z dokumentacją techniczną oraz wymaganiami jakościowymi klienta jeszcze zanim rozpocznie się produkcja seryjna. W praktyce są to procesy „zatwierdzenia wyrobu i procesu”, czyli formalne udokumentowanie gotowości do uruchomienia seryjnego wytwarzania bez ryzyka, że po starcie pojawią się niezgodności powodujące reklamacje, zatrzymania linii montażowych lub kosztowne akcje sortowania. AIAG PPAP jest rozwiązaniem szeroko rozpowszechnionym zwłaszcza w środowisku amerykańskim i został opracowany przez AIAG (Automotive Industry Action Group), natomiast VDA 2 to europejskie, silnie zakorzenione w niemieckiej kulturze jakości podejście opracowane przez VDA (Verband der Automobilindustrie). Choć oba standardy mają wspólną logikę, to różnią się terminologią, preferowanymi formularzami oraz sposobem prezentowania dowodów zgodności, co w codziennej pracy jakościowej ma znaczenie szczególnie wtedy, gdy dostawca obsługuje klientów z różnych regionów i musi spełniać jednocześnie odmienne wymagania.
PPAP można rozumieć jako proces zatwierdzania części do produkcji seryjnej,
w którym dostawca przedstawia klientowi zestaw dowodów potwierdzających, że zarówno projekt wyrobu, jak i proces wytwarzania zostały prawidłowo zaplanowane, a następnie zweryfikowane w warunkach możliwie zbliżonych do seryjnych. Ideą jest udowodnienie, że dostawca rozumie wymagania zapisane na rysunku, w specyfikacji materiałowej i w wymaganiach jakościowych, potrafi je przełożyć na kontrolowalny proces, a wyniki pomiarów i badań z próbek produkcyjnych potwierdzają zgodność z tymi wymaganiami. W PPAP istotne miejsce zajmuje uporządkowana dokumentacja, obejmująca m.in. odniesienie do zmian inżynieryjnych, ocenę ryzyk w procesie i w wyrobie, plan kontroli, potwierdzenie zdolności systemu pomiarowego oraz wyniki pomiarów i badań, które razem tworzą spójny obraz: część jest zgodna, a proces jest stabilny i zdolny do utrzymania tej zgodności w dłuższym czasie. W wielu organizacjach kluczowym elementem formalnym jest dokument PSW (Part Submission Warrant), czyli świadectwo zgłoszenia części, w którym dostawca deklaruje spełnienie wymagań oraz wnioskuje o zatwierdzenie.
VDA 2 odnosi się do podobnego celu, lecz opisuje go w ujęciu „zapewnienia jakości dostaw”
i zatwierdzania procesu produkcyjnego oraz wyrobu, często określanego skrótem PPA (Production Process and Product Approval). W realiach europejskich, szczególnie u klientów niemieckich, VDA 2 stanowi praktyczną instrukcję tego, jak zebrać i przedstawić dowody potwierdzające, że wyrób oraz proces spełniają ustalone kryteria jakości przed startem serii. Standard ten kładzie duży nacisk na przejrzystość i jednoznaczność dokumentowania, a także na spójność między tym, co wynika z dokumentacji technicznej, a tym, co potwierdzają pomiary, badania i obserwacje procesu. W konsekwencji VDA 2 porządkuje sposób prezentacji danych, dzięki czemu klient otrzymuje logicznie powiązany zestaw informacji: jakie były wymagania, jak zaplanowano ich spełnienie, jak zweryfikowano proces, jakie uzyskano wyniki i dlaczego można uznać, że produkcja seryjna będzie przebiegała stabilnie.
W codziennej praktyce PPAP i VDA 2 pełnią rolę narzędzia komunikacji
pomiędzy dostawcą a klientem, ponieważ wymuszają wspólny język opisu jakości i gotowości produkcyjnej. Z punktu widzenia klienta istotą jest ograniczenie ryzyka: zanim część trafi na linię montażową, klient chce otrzymać wiarygodne potwierdzenie, że proces u dostawcy został opanowany, a część spełnia wymagania wymiarowe, materiałowe i funkcjonalne. Z perspektywy dostawcy proces zatwierdzania porządkuje działania przygotowawcze, dyscyplinuje zarządzanie zmianą oraz pomaga wykryć potencjalne problemy na etapie próbek, kiedy koszty korekt są zwykle znacznie niższe niż po uruchomieniu serii. Właśnie dlatego PPAP lub PPA zgodnie z VDA 2 uruchamia się nie tylko dla nowych części, lecz także przy istotnych zmianach, takich jak modyfikacje narzędzi, przeniesienie produkcji, zmiana technologii, materiału albo krytycznego dostawcy, ponieważ każda z tych zmian może wpłynąć na stabilność procesu i zgodność wyrobu.
