VDA 6.3 – co musisz wiedzieć, zanim rozpoczniesz audyt procesu
Współczesny przemysł motoryzacyjny czy wielobranżowy nie funkcjonuje już wyłącznie w oparciu o parametry techniczne i koszt jednostkowy. Rzeczywistą przewagę rynkową budują dziś organizacje, które są w stanie zarządzać jakością w sposób systemowy, przewidywalny i ustandaryzowany. Jednym z najbardziej kompleksowych narzędzi w tym zakresie jest VDA 6.3 – model audytu procesu, który stanowi obecnie jeden z najważniejszych standardów stosowanych na poziomie globalnym.
Został opracowany przez Verband der Automobilindustrie (VDA) – niemiecki związek przemysłu motoryzacyjnego, który odpowiada za zestaw wytycznych jakościowych wymaganych w relacjach z dostawcami w branży automotive. Jego zastosowanie jednak znacznie wykracza poza sektor motoryzacyjny. VDA 6.3 jest dziś stosowany wszędzie tam, gdzie liczy się jakość procesów, ich dojrzałość, zdolność do utrzymania powtarzalności oraz odporność na błędy systemowe.
Czym VDA 6.3 nie jest
Na początku warto wyraźnie zaznaczyć: VDA 6.3 nie jest standardem systemowym jak ISO 9001, nie jest też dokumentem opisującym całe zarządzanie jakością. Nie zastępuje IATF 16949. Nie stanowi ogólnego modelu audytowego.
Jest to narzędzie operacyjne, procesowe i techniczne, służące do szczegółowej oceny konkretnego przebiegu procesu – począwszy od wstępnej analizy możliwości produkcyjnych dostawcy (P1), poprzez zarządzanie projektem, rozwój produktu i procesu, aż po obsługę klienta (P7). Audyt nie dotyczy więc „czy masz system”, ale „czy twój proces działa tak, jak powinien” – i czy będzie działał tak samo jutro, za tydzień i za rok.
Zastosowanie VDA 6.3
Model VDA 6.3 znajduje zastosowanie w trzech podstawowych przypadkach:
- Ocena dostawcy przed przyznaniem kontraktu – tzw. audyt potencjału (moduł P1), weryfikujący, czy kandydat na dostawcę ma możliwości, aby realizować dane zlecenie zgodnie z wymaganiami.
- Audyt procesu wewnętrznego – weryfikacja kluczowych etapów w ramach produkcji, projektowania, walidacji i dostawy.
- Audyt procesu dostawcy – realizowany u partnerów zewnętrznych, jako część monitorowania łańcucha dostaw.
Co ważne, audyt VDA 6.3 jest wymagany coraz częściej przez OEM-y oraz Tier 1, nie tylko w Niemczech, ale na całym świecie. To oznacza, że brak znajomości tej metodyki zamyka drogę do współpracy z najbardziej wymagającymi klientami branży.
Struktura VDA 6.3
Standard dzieli proces audytowy na siedem obszarów (P1–P7), z których każdy ma określony cel i logikę:
- P1 – analiza potencjału. Wykorzystywana przed podpisaniem kontraktu. Pozwala ocenić techniczne, organizacyjne i kompetencyjne możliwości realizacji przyszłych zamówień.
- P2 – zarządzanie projektem: obejmuje planowanie zasobów, ustalanie odpowiedzialności, zarządzanie zmianą oraz komunikację z klientem.
- P3 – planowanie rozwoju wyrobu i procesu produkcyjnego. Skupia się na tym, czy wymagania klienta, normy branżowe i ryzyka są odpowiednio uwzględnione i zaplanowane.
- P4 – realizacja rozwoju wyrobu i procesu: ocena wdrożenia zaplanowanych działań, potwierdzenia kwalifikacji, przygotowania do produkcji seryjnej.
- P5 – zarządzanie dostawcami. Dotyczy selekcji, zatwierdzania i monitorowania dostawców w całym łańcuchu.
- P6 – analiza procesu produkcyjnego. Punkt kulminacyjny audytu – badane są dane wejściowe, kompetencje zespołu, efektywność procesów, jakość wynikowa.
- P7 – obsługa klienta. Reagowanie na reklamacje, analiza części wadliwych, dostępność wsparcia technicznego i zamienników.
Dla każdego z obszarów opracowano szczegółowy zestaw pytań audytowych, opartych na faktach, wymaganiach klienta, regulacjach i dobrych praktykach. Odpowiedzi są punktowane, a wynik końcowy podlega interpretacji zgodnie z jasnymi zasadami klasyfikacji (A, B, C).
Ocena i klasyfikacja wyników audytu
Po zakończonym audycie, każdemu pytaniu przypisana jest punktacja, która wpływa na ogólny wynik danego elementu procesu. W zależności od uzyskanych wyników, dostawca (lub badany proces) może otrzymać jedną z trzech klasyfikacji:
- A – pełna zgodność (EG ≥ 90%) – brak przeszkód do rozpoczęcia lub kontynuacji współpracy.
- B – zgodność warunkowa (80% ≤ EG < 90%) – możliwa współpraca po spełnieniu określonych warunków.
- C – niezgodność (EG < 80%) – brak możliwości zatwierdzenia, wymagane działania korygujące i ponowny audyt.
Zasady degradacji wyników przewidują obniżenie klasyfikacji w przypadku wystąpienia kluczowych niezgodności, np. brak spełnienia pytania oznaczonego gwiazdką (*), które oznacza ryzyko jakościowe lub bezpieczeństwa produktu.
Audyt zdalny i hybrydowy
Nowe wydanie standardu VDA 6.3 (2023) uwzględnia realia nowoczesnego przemysłu – dopuszcza możliwość audytowania zdalnego lub hybrydowego. Taka forma audytu podlega jednak rygorystycznym warunkom. Możliwość jej zastosowania zależy od:
- poziomu ryzyka wyrobu i procesu,
- krytyczności lokalizacji,
- dojrzałości organizacyjnej dostawcy.
W przypadku wysokiego ryzyka – audyt musi być przeprowadzony na miejscu. Jeśli ryzyko jest średnie – możliwy jest audyt hybrydowy. Dla niskiego ryzyka – audyt zdalny może być w pełni akceptowalny. Niezależnie od trybu, obowiązują te same zasady oceny, dokumentowania i poufności.
Co zyskuje organizacja stosująca VDA 6.3?
Dobrze przeprowadzony audyt VDA 6.3 to nie tylko spełnienie wymagań klienta. To przede wszystkim:
- zrozumienie mocnych i słabych stron własnych procesów,
- identyfikacja luk organizacyjnych i technicznych,
- możliwość systemowego doskonalenia (PDCA),
- ograniczenie ryzyka błędów, reklamacji i zatrzymania produkcji,
- wzrost wiarygodności wobec obecnych i potencjalnych partnerów.
VDA 6.3 daje realną przewagę konkurencyjną, ponieważ w świecie, gdzie jakość jest warunkiem udziału w rynku. Tylko organizacje potrafiące ją udowodnić mają szansę na trwałe partnerstwa.
Kompetencje audytora procesu VDA 6.3
1. Audytor procesu wewnętrznego.
Audytor wewnętrzny to osoba wyznaczona przez organizację do prowadzenia audytów zgodnych z VDA 6.3 wewnątrz firmy. Jego głównym zadaniem jest wsparcie doskonalenia procesów i przygotowanie przedsiębiorstwa do audytów klientów. Nie musi posiadać oficjalnej licencji VDA QMC, ale powinien spełniać określone kryteria kompetencyjne.
Wymagane kompetencje audytora wewnętrznego:
- Znajomość standardów jakościowych – ISO 9001/IATF 16949/VDA 6.1, podstawy VDA 6.3, narzędzia jakościowe (FMEA, SPC, MSA, 8D, PPAP, APQP).
- Zrozumienie procesów produkcyjnych – wiedza technologiczna w zakresie procesów realizowanych w danej firmie (np. obróbka mechaniczna, montaż, malowanie, elektronika).
- Znajomość cyklu życia wyrobu (Product Life Cycle) – rozumienie etapów P1–P7 w kontekście działalności organizacji.
- Umiejętności audytowe – planowanie i prowadzenie audytu, zadawanie pytań otwartych, analiza dokumentacji, obserwacja procesów.
- Umiejętności miękkie – komunikatywność, bezstronność, zdolność radzenia sobie z sytuacjami konfliktowymi, kultura rozmowy.
- Doświadczenie praktyczne – minimum 3 lata doświadczenia w przemyśle, w tym co najmniej 1 rok w obszarze jakości.
- Szkolenie VDA 6.3 – udział w kursie zakończonym egzaminem (ale niekoniecznie egzaminem licencyjnym VDA QMC).
Rola audytora wewnętrznego procesu:
Audytor wewnętrzny ma za zadanie identyfikować słabości procesów, wspierać ich właścicieli w opracowaniu działań korygujących i prewencyjnych oraz budować kulturę jakości wewnątrz organizacji. Audyt wewnętrzny to także etap wstępny, przygotowujący firmę na wymagające audyty klientów czy jednostek zewnętrznych.
2. Audytor procesu zewnętrznego (licencjonowany VDA QMC).
Audytor zewnętrzny to osoba, która posiada oficjalną licencję audytora VDA QMC. To właśnie on jest uprawniony do prowadzenia audytów procesowych VDA 6.3 jako usługi komercyjnej – np. na zlecenie klienta OEM lub Tier 1. Certyfikat potwierdzający te kompetencje wydaje VDA QMC w Niemczech lub jednostki akredytowane przez VDA.
Wymagane kompetencje audytora zewnętrznego:
- Ukończenie oficjalnego szkolenia VDA QMC – zakończonego egzaminem pisemnym i ustnym.
- Licencja VDA QMC – ważny certyfikat (ważność 3 lata), potwierdzający możliwość prowadzenia audytów zgodnych z VDA 6.3 w roli audytora trzeciej strony.
- Zaawansowana znajomość standardów – ISO 9001/IATF 16949/VDA 6.1, a także metod jakościowych: FMEA, SPC, DoE, MSA, PPA, PPAP, 8D, VDA MLA.
- Znajomość procedur audytowych ISO 19011 – w zakresie planowania, prowadzenia i raportowania audytów systemowych i procesowych.
- Umiejętności oceny ryzyka – zdolność do identyfikacji zagrożeń technologicznych, organizacyjnych i jakościowych w całym łańcuchu dostaw.
- Doświadczenie zawodowe – minimum 5 lat w przemyśle, w tym co najmniej 2–3 lata w obszarze jakości, preferowane doświadczenie w automotive.
- Zdolności interpersonalne na najwyższym poziomie – profesjonalizm w kontaktach z klientem, radzenie sobie z sytuacjami kryzysowymi, odporność na presję.
- Aktualizacja wiedzy – obowiązek odnawiania licencji poprzez uczestnictwo w warsztatach VDA QMC i aktualizację kompetencji co 3 lata.
Rola audytora zewnętrznego:
Audytor licencjonowany działa jako niezależna strona trzecia. Prowadzi audyty w imieniu klientów OEM, Tier 1, a także firm, które chcą w sposób formalny i obiektywny ocenić zdolność procesów do spełnienia wymagań. Wyniki jego pracy mają często bezpośredni wpływ na zdolność firmy do zdobycia kontraktu, utrzymania statusu dostawcy czy dopuszczenia wyrobu do produkcji seryjnej.
Dlaczego warto przeszkolić się z VDA 6.3?
Szkolenie z zakresu VDA 6.3 to inwestycja, która zwielokrotnia się w czasie. Organizacja z wewnętrznym audytorem może samodzielnie:
- oceniać swoich dostawców,
- przeprowadzać audyty gotowości produkcyjnej (run@rate),
- weryfikować przygotowanie do startu produkcji,
- eliminować ryzyka przed wystąpieniem problemów.
Jeśli chcesz, aby Twoja firma była postrzegana jako dojrzały, świadomy partner, a nie jako przypadkowy dostawca – VDA 6.3 jest odpowiedzią. Szkolenie daje nie tylko wiedzę, ale praktyczną umiejętność audytowania według najwyższych europejskich standardów.
Oferujemy szkolenia otwarte i dedykowane dla Twojej Firmy:
- Auditor procesu zgodnie z wymaganiem VDA 6.3 – sprawdź ofertę i zapisz się na szkolenie lub zamów dla swojego zespołu.
