CZYNNIK LUDZKI (HUMAN FACTOR) W LOTNICTWIE

CZYNNIK LUDZKI W LOTNICTWIE W NAWIĄZANIU DO WYMAGAŃ RM 13010 – CO TO JEST I NA CZYM POLEGA ?

Czynnik ludzki w lotnictwie, zgodnie z wymaganiami normy RM 13010, stanowi istotny fundament zarządzania bezpieczeństwem i jakością zarówno w organizacjach produkcyjnych działających w oparciu o PART 21G, jak i obsługowych objętych zakresem PART 145. Norma RM 13010 została opracowana w celu ujednolicenia podejścia do zagadnień związanych z wpływem człowieka na systemy techniczne i organizacyjne. Uwzględnia ona szerokie spektrum aspektów psychofizycznych, poznawczych i środowiskowych, które w sposób bezpośredni oddziałują na niezawodność działań operacyjnych oraz na bezpieczeństwo eksploatacji statków powietrznych.

W myśl tej normy, analiza czynnika ludzkiego nie ogranicza się jedynie do błędów personelu technicznego, ale uwzględnia także ich przyczyny pierwotne: ograniczenia percepcyjne i poznawcze, presję czasu, stres, niewłaściwe warunki pracy, brak komunikacji czy nieefektywne procedury. W RM 13010 szczególną uwagę poświęca się aspektom takim jak wydajność i ograniczenia człowieka, środowisko pracy, jakość informacji i narzędzi, komunikacja formalna i nieformalna, współpraca zespołowa oraz kultura bezpieczeństwa organizacyjnego. Taka holistyczna perspektywa umożliwia identyfikację nie tylko bezpośrednich, ale i systemowych przyczyn błędów, co z kolei pozwala organizacjom tworzyć skuteczne mechanizmy zapobiegawcze.

Szkolenia prowadzone w zgodzie z RM 13010 mają na celu

rozwój świadomości personelu technicznego oraz kadry zarządzającej w zakresie znaczenia czynnika ludzkiego. Uczestnicy uczą się identyfikować tzw. „parszywą dwunastkę” – dwanaście najczęstszych przyczyn błędów, takich jak zmęczenie, brak świadomości sytuacyjnej, zakłócenia w pracy czy ignorowanie procedur. Omawiane są także mechanizmy błędu w ujęciu modelu Reasona, klasyfikacja błędów na wykonawcze, decyzyjne i naruszenia, a także sposoby budowania barier organizacyjnych ograniczających ich skutki.

W kontekście normy RM 13010 niezwykle ważna jest także koncepcja „Just Culture” – kultury sprawiedliwego traktowania, promującej otwartą komunikację, zgłaszanie niezgodności oraz uczenie się na błędach bez obawy przed sankcjami. Taka kultura jest fundamentem skutecznego systemu zarządzania bezpieczeństwem (SMS), w którym czynnik ludzki nie jest traktowany jako źródło problemów, lecz jako element systemu, który należy wspierać odpowiednimi narzędziami, szkoleniami oraz środowiskiem pracy.

Implementacja RM 13010 w organizacjach lotniczych pozwala zatem nie tylko na spełnienie wymagań regulacyjnych EASA, ICAO czy FAA, ale przede wszystkim na budowanie odpornych systemów operacyjnych, które potrafią kompensować i minimalizować wpływ ludzkich niedoskonałości na procesy techniczne i produkcyjne. To podejście przenosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo z jednostki na cały system organizacyjny, czyniąc zarządzanie czynnikiem ludzkim integralną częścią nowoczesnej kultury jakości i niezawodności w lotnictwie.

CZYNNIK LUDZKI (HUMAN FACTOR) W LOTNICTWIE ZGODNIE Z WYMAGANIEM RM 13010

CEL SZKOLENIA:

Celem szkolenia jest zwiększenie świadomości inżynierów, specjalistów i kierownictwa organizacji produkujących oraz obsługowych w sektorze lotniczym na temat wpływu czynnika ludzkiego na bezpieczeństwo, jakość oraz zgodność  z przepisami PART 21G oraz PART 145. Szkolenie dostarcza wiedzy oraz praktycznych narzędzi pozwalających rozpoznawać, analizować i minimalizować ryzyko błędów ludzkich w środowisku produkcji i obsługi lotniczej, wspierając tym samym rozwój kultury bezpieczeństwa i zgodności regulacyjnej.

PROGRAM SZKOLENIA:

Pre – test

  • Przyczyny konieczności szkolenia z czynnika ludzkiego:
    • Wymogi prawne EASA/Part-21G oraz EASA/Part-145 (GM 145.A.30(e), AMC4).
    • Znaczenie czynnika ludzkiego w zapobieganiu wypadkom i incydentom.
    • Rola szkolenia w budowaniu kompetencji oraz kultury bezpieczeństwa.
  • Statystyka i przykłady wypadków spowodowanych przez personel podczas obsługi.
    • Analiza danych EASA, ICAO, FAA dotyczących zdarzeń w produkcji lotniczej i obsłudze technicznej.
    • Studium przypadków (case studies) z rzeczywistych incydentów.
    • Wnioski z raportów badania wypadków (np. BEA, NTSB).
  • „Parszywa dwunastka” – Omówienie 12 najczęstszych czynników prowadzących do błędów:
      1. Brak komunikacji.
      2. Brak wiedzy.
      3. Brak pracy zespołowej.
      4. Zmęczenie.
      5. Presja czasu.
      6. Stres.
      7. Brak zasobów.
      8. Niezdrowe nastawienie („complacency”).
      9. Brak asertywności.
      10. Brak świadomości sytuacyjnej.
      11. Zakłócenia w pracy (distractions).
      12. Brak procedur lub ich ignorowanie.
  • Kultura bezpieczeństwa i czynniki organizacyjne.
    • Definicja i elementy „Just Culture”.
    • Wpływ struktury organizacyjnej, procesów, polityki firmy na zachowania personelu.
    • Czynniki sprzyjające popełnianiu błędów (organizacyjne bariery bezpieczeństwa).
  • Błąd ludzki.
    • Modele błędu (np. model Reasona – „Swiss Cheese”).
    • Typy błędów: wykonania (slips, lapses), decyzji (mistakes), naruszeń (violations).
    • Mechanizmy obronne – jak je budować w procesach obsługowych.
  • Człowiek – możliwości i ograniczenia.
    • Procesy poznawcze (percepcja, uwaga, pamięć).
    • Wydolność fizyczna i psychiczna.
    • Wpływ stresu, zmęczenia, rytmu dobowego, stanu zdrowia, używek i leków.
  • Środowisko obsługowe i jego wpływ na człowieka.
    • Warunki pracy w hangarach, na płycie lotniska, w warsztatach.
    • Hałas, temperatura, oświetlenie, ergonomia stanowisk.
    • Wpływ środowiska na koncentrację i bezpieczeństwo.
  • Rozwiązania systemowe, procedury, informacje, wyposażenie i zwyczaje.
    • Wdrożenie systemowych narzędzi wspierających człowieka (procedury, checklisty, instrukcje).
    • Znaczenie prawidłowego wyposażenia i narzędzi.
    • Wzorce i przyzwyczajenia – kiedy są pomocne, a kiedy stają się ryzykiem.
  • Komunikacja.
    • Kanały formalne i nieformalne.
    • Komunikacja werbalna, pisemna, radiowa.
    • Przekazywanie zmian (handover) i raportowanie niezgodności.
    • Bariery komunikacyjne i sposoby ich przełamywania.
  • Praca w zespole.
    • Role i odpowiedzialności w grupie.
    • Koordynacja działań w zespole obsługowym.
    • Budowanie zaufania i wzajemnego wsparcia.
  • Program czynnika ludzkiego w organizacji.
    • Integracja szkolenia HF z systemem zarządzania bezpieczeństwem (SMS).
    • Wymagania dla initial i recurrent training (częstotliwość, treści, forma).
    • Monitorowanie skuteczności programu HF – audyty, analiza zdarzeń, feedback.
    • Rola Kierownika Odpowiedzialnego, Compliance Monitoring Managera i Safety Managera.
  • Omówienie statystyk i raportów związanych z incydentami HF na podstawie raportów Władz Lotniczych.
  • Powiązania z RM 13010:
    • Wydajność i ograniczenia człowieka.
    • Czynniki wpływające na wydajność.
    • Środowisko
    • Procedury, informacje, narzędzia i praktyki
    • Komunikacja 
    • Praca zespołowa
    • Kultura bezpieczeństwa / czynniki organizacyjne
    • Profesjonalizm i integralność.

Post – test

👥 Grupa docelowa

Szkolenie jest dedykowane dla:

  • Inżynierów jakości i produkcji w organizacjach certyfikowanych wg PART 21G oraz obsługi technicznej statków powietrznych.
  • Specjalistów ds. zapewnienia jakości i zgodności.
  • Managerów liniowych i operacyjnych.
  • Osób pełniących funkcje Kierownika Odpowiedzialnego, Compliance Monitoring Managera, Safety Managera.
  • Pracowników nowych w branży lotniczej lub w organizacji produkcyjnej oraz obsługowej.
  • Osób odpowiedzialnych za audyty i nadzór nad systemem SMS i HF.

🌟 Korzyści z udziału w szkoleniu

Uczestnicy szkolenia będą:

  • Świadomi znaczenia czynnika ludzkiego w zapobieganiu błędom i wypadkom w organizacjach produkujących wg PART 21G oraz PART 145.
  • Znać i rozumieć wymagania EASA/Part-21G/PART 145 oraz ICAO, FAA w kontekście HF oraz korelację do RM 13010.
  • Potrafić identyfikować i minimalizować najczęstsze przyczyny błędów ludzkich (parszywa 12-tka).
  • Rozumieć zasady funkcjonowania kultury sprawiedliwego traktowania (Just Culture) i systemów wspierających człowieka.
  • Wdrażać praktyczne rozwiązania organizacyjne zwiększające odporność systemów na błędy ludzkie.
  • Wzmocnieni w zakresie komunikacji, pracy zespołowej, przekazywania zmian, raportowania niezgodności.
  • Przygotowani do wspierania ciągłego doskonalenia systemów SMS i HF w organizacji.

🎓 Metodyka szkolenia

Szkolenie realizowane jest z wykorzystaniem aktywizujących, nowoczesnych metod dydaktycznych:

  • Case studies – analiza rzeczywistych incydentów i raportów (np. BEA, NTSB).
  • Dyskusje moderowane – omawianie „Parszywej dwunastki” i jej przejawów w codziennej praktyce.
  • Ćwiczenia zespołowe – budowanie świadomości roli komunikacji i pracy zespołowej.
  • Pre-test i Post-test – weryfikacja wiedzy uczestników przed i po szkoleniu.
  • Mini-wykłady interaktywne – z elementami multimedialnymi i przykładami z przemysłu.
  • Symulacje sytuacyjne – odzwierciedlające wpływ zmęczenia, stresu, presji czasu itd.

Czas trwania szkolenia: 2 dni 

Wszelkie prawa zastrzeżone. Zakaz kopiowania i rozpowszechniania treści, będącej autorstwa Sudhara International

POBIERZ PROGRAM SZKOLENIA W PDF

Czynnik ludzki (Human Factor) w lotnictwie_RM 13010_program szkolenia_Sudhara International

TERMINY I CENNIK SZKOLEŃ

HARMONOGRAM SZKOLEŃ OTWARTYCH – SZKOLENIA OTWARTE LOTNICTWO

ZAPISZ SIĘ NA SZKOLENIE

POBIERZ FORMULARZ ZGŁOSZENIA NA SZKOLENIA OTWARTE

Zapisz się na szkolenie otwarte. Uzupełnij powyższy formularz.

~ PDF (127KB)

Ważne linki:

Powiązane szkolenia: