FOD W LOTNICWIE

FOD i SUP w przemyśle lotniczym – niewidoczne zagrożenia o krytycznych konsekwencjach.

W przemyśle lotniczym, w którym bezpieczeństwo i jakość stanowią absolutny fundament, szczególne znaczenie mają dwa typy zagrożeń: obecność ciał obcych (FOD – Foreign Object Debris) oraz stosowanie części o niezatwierdzonym pochodzeniu (SUP – Suspected Unapproved Parts). Choć mogą wydawać się marginalne, w rzeczywistości stanowią realne i kosztowne ryzyko dla operacji lotniczych – zarówno w kontekście bezpieczeństwa, jak i zgodności z regulacjami.

Czym jest FOD i dlaczego stanowi zagrożenie?

FOD to nic innego jak uszkodzenie produktu lub systemu wywołane przez obecność ciała obcego – może to być pozostawione narzędzie, fragment opakowania, kamień, a nawet śrubka czy rękawiczka. W skrajnych przypadkach skutki mogą być katastrofalne. Najbardziej znanym przykładem jest katastrofa Concorde’a z 2000 roku, spowodowana przez fragment metalu leżący na pasie startowym.

W celu przeciwdziałania takim incydentom opracowano normę AS9146, która wyznacza wymagania dotyczące prewencji FOD w organizacjach lotniczych, kosmicznych i obronnych. Nakłada ona obowiązek identyfikacji stref krytycznych, wdrażania systemów porządku (np. metoda 5S), kontroli narzędzi, oznaczeń wizualnych i szkoleń personelu. W praktyce stosuje się m.in. inspekcje terenowe („FOD walks”), kontenery na odpady FOD, magnesy pod pojazdami czy edukacyjne plakaty ostrzegawcze.

SUP – niewidoczne ryzyko ukryte w dokumentacji.

Części klasyfikowane jako SUP to komponenty, które mogą wyglądać jak zatwierdzone, lecz z różnych przyczyn nie spełniają norm jakościowych lub formalnych. Może chodzić o brak certyfikatu (np. EASA Form-1), brak zgodności z dokumentacją techniczną albo nieznane pochodzenie. Ich obecność w procesie może skutkować nie tylko awarią, ale i poważnymi konsekwencjami prawnymi oraz utratą zgodności z przepisami EASA, FAA czy FOCA.

W celu wykrywania SUP stosuje się procedury segregacji, kwarantanny, weryfikacji dokumentacji i konsultacji z producentami. Istnieje także obowiązek raportowania takich przypadków do właściwych organów nadzoru, zgodnie z unijnym Rozporządzeniem 376/2014. Pomocne są również publiczne bazy danych EASA oraz wytyczne FAA, np. dokument AC 21-29D i formularz FAA 8120-11.

Kultura organizacyjna – klucz do skutecznej prewencji

Ani FOD, ani SUP nie zostaną wyeliminowane wyłącznie przez procedury. Kluczowe znaczenie ma tzw. „just culture” – kultura organizacyjna wspierająca otwartość, uczciwe zgłaszanie nieprawidłowości i uczenie się na błędach. Pracownicy muszą rozumieć, że ich działania – lub ich brak – mają bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo całej organizacji.

Dobre praktyki obejmują regularne szkolenia, audyty dostawców, kontrolę zgodności dokumentacji oraz wdrożenie standardów AS9146 w codziennej pracy produkcyjnej i utrzymaniowej.

FOD (FOREIGN OBJECT DAMAGE) W LOTNICTWIE – USZKODZENIA CIAŁAMI OBCYMI FOD ORAZ CZĘŚCI PODEJRZANE O NIEZDATNOŚĆ SUP.

CEL SZKOLENIA:

Celem szkolenia jest dostarczenie uczestnikom wiedzy oraz praktycznych narzędzi niezbędnych do skutecznego zapobiegania uszkodzeniom spowodowanym przez ciała obce (FOD) oraz właściwego reagowania na podejrzane części o niezatwierdzonym pochodzeniu (SUP). Uczestnicy poznają wymagania normy AS9146, zasady codziennego nadzoru nad strefami krytycznymi oraz procedury identyfikacji, segregacji i zgłaszania SUP, zgodnie z obowiązującymi regulacjami EASA i FAA.

PROGRAM SZKOLENIA:

Definicje i pojęcia.
  • Foreign Object (FO) – ciało obce nieujęte w dokumentacji technicznej; np. narzędzia, zabrudzenia, przedmioty osobiste.
  • Foreign Object Debris (FOd) – obecność ciała obcego, które, jeśli nie zostanie usunięte, może doprowadzić do uszkodzenia.
  • Foreign Object Damage (FOD) – uszkodzenie wyrobu lub systemu spowodowane przez ciało obce; uwzględnia zarówno fizyczne, jak i ekonomiczne skutki.
  • Suspected Unapproved Part (SUP) – część, której pochodzenie lub dokumentacja budzi wątpliwości co do zgodności z wymaganiami lotniczymi.
Normy i standardy (FOD – AS9146).
  • AS9146 – FOD Prevention Program, standard wyznaczający wymagania dla organizacji lotniczych, kosmicznych i obronnych w zakresie prewencji uszkodzeń spowodowanych przez ciała obce.
  • Zawartość programu zapobiegawczego (wg AS9146 i materiałów EN9146/SCMH):
    • identyfikacja stref (critical zones) i procedur ich nadzoru;
    • kontrola narzędzi, przedmiotów osobistych, materiałów i zużycia („5S”) – Sort, Set in order, Sweep, Standardize, Self‑discipline;
    • szkolenia dla personelu i gości, oznaczanie stref, systemy prowadzenia i raportowania;
    • metody inspekcji i utrzymania czystości;
    • zasady kontroli pracy i reagowania na FOD.
FOD – procedury i profilaktyka.
  • Codzienne inspekcje i „FOD walks” – wykonywane przez personel lotniska, przewoźnika i handling; szczególnie w strefach ruchu i przy obsłudze naziemnej.
  • Narzędzia kontroli FOD: zamiatanie, magnesy pod pojazdami, tzw. rumble strips, kontenery na odpady FOD.
  • Wizualne materiały edukacyjne – plakaty, znaki ostrzegawcze, wspierające świadomość FOD.
  • 5S w strefach ryzyka – porządek, nadzór nad narzędziami i przedmiotami osobistymi; reagowanie na zastane przedmioty.
SUP – wykrywanie i postępowanie.
  • Procedury identyfikacji SUP: segregacja i kwarantanna części; weryfikacja dokumentacji (np. EASA Form‑1, certyfikaty); kontakt z producentem.
  • Zgłoszenia SUP: obowiązek raportowania do odpowiednich organów (FAA, EASA, CAA, FOCA) zgodnie z rozporządzeniem UE 376/2014.
  • Instrumenty wsparcia:
    • FAA AC 21‑29D – przewodnik wykrywania i zgłaszania SUP; wzór formularza FAA 8120‑11.
    • Programy SUP FAA – nadzór, powiadomienia, działania korygujące.
    • EASA SUP – lista przypadków weryfikowanych SUP dostępna publicznie.
  • Najlepsze praktyki jakościowe: audyty dostawców, weryfikacja dokumentów, monitorowanie alertów, „just culture” zachęcające do zgłaszania nieprawidłowości.

👥 Grupa docelowa

Szkolenie przeznaczone jest dla:

  • Inżynierów jakości, inżynierów produkcji i specjalistów ds. nadzoru produkcji i utrzymania lotniczego.
  • Pracowników organizacji Part-145, Part-21, CAMO oraz producentów i dostawców komponentów lotniczych.
  • Osób odpowiedzialnych za kontrolę materiałową, przyjęcie towarów oraz inspekcję komponentów.
  • Audytorów wewnętrznych i zewnętrznych w branży lotniczej.
  • Kadry zarządzającej odpowiedzialnej za wdrażanie standardów jakości i bezpieczeństwa.

🌟 Korzyści z udziału w szkoleniu

Po ukończeniu szkolenia uczestnik:

  • Będzie rozumiał różnice między FO, FOD i SUP oraz zagrożenia z nimi związane.
  • Pozna wymagania standardu AS9146 i zasady jego wdrażania w organizacji.
  • Nauczy się rozpoznawać strefy krytyczne i wdrażać działania profilaktyczne (np. 5S, inspekcje, FOD walks).
  • Będzie umiał reagować na wykrycie SUP – od segregacji po zgłoszenia do organów nadzoru.
  • Uzyska wiedzę na temat dokumentacji towarzyszącej częściom lotniczym i zasad ich weryfikacji (np. EASA Form-1).
  • Otrzyma dostęp do najlepszych praktyk w zakresie prewencji FOD i SUP, w tym audytów dostawców oraz narzędzi wspierających kulturę „just culture”.

🎓 Metodyka szkolenia

Szkolenie prowadzone jest w formule interaktywnej, z wykorzystaniem:

  • Prezentacji multimedialnych i wizualnych materiałów edukacyjnych (plakaty, oznaczenia, zdjęcia incydentów).
  • Analizy przypadków rzeczywistych FOD i SUP, również z rejestrów EASA i FAA.
  • Warsztatów praktycznych – analiza procedur inspekcji, segregacji, raportowania.
  • Dyskusji i wymiany doświadczeń z uczestnikami.
  • Quizów lub ćwiczeń sprawdzających zrozumienie zagadnień (opcjonalnie).

 Czas trwania szkolenia – 1 dzień

Wszelkie prawa zastrzeżone. Zakaz kopiowania i rozpowszechniania treści, będącej autorstwa Sudhara International.

POBIERZ PROGRAM SZKOLENIA W PDF

FOD_SUP_program szkolenia_Sudhara International

TERMINY I CENNIK SZKOLEŃ

HARMONOGRAM SZKOLEŃ OTWARTYCH – SZKOLENIA OTWARTE LOTNICTWO

ZAPISZ SIĘ NA SZKOLENIE

POBIERZ FORMULARZ ZGŁOSZENIA NA SZKOLENIA OTWARTE

Zapisz się na szkolenie otwarte. Uzupełnij powyższy formularz.

~ PDF (127KB)

Ważne linki:

Powiązane szkolenia: